KIND & GEZIN
Wanneer ouders bij mij komen met vragen over het welbevinden of gedrag van hun hoogbegaafde kind, zal mijn blikrichting altijd eerst naar het onderwijs gaan. Zit het kind op de goede plek? Wordt hij gezien door de leerkracht? Wordt er maatwerk aangeboden? Mag hij versnellen? Hoewel er wat dat betreft meestal nog heel wat verbeteringen kunnen (en moeten) worden aangebracht, is er thuis soms ook een dynamiek ontstaan die als belemmerend wordt ervaren voor het hele gezin.

Er is bijvoorbeeld veel strijd door boosheid of grensoverschrijdend gedrag van het kind (of de kinderen). Of er zijn zorgen omdat het zich terugtrekt. Hij kan maar niet in slaap vallen of heeft last van allerlei angsten. Soms zitten ouders onderling niet op een lijn in de opvoeding, juist op die punten waar het schuurt en geeft dat een extra druk met bijbehorende spanning. Een en ander kan gepaard gaan met gevoelens van machteloosheid.

In alle gevallen waarbij een kind opvallend gedrag laat zien, dat niet in lijn lijkt te zijn met de situatie(s), kan er óók sprake zijn van een ‘belast’ familiesysteem. In mijn artikel ‘Ruimte & Grenzen’ beschreef ik al eerder hoe je als ouder in een dubbelrol terecht komt: je bent niet alleen ouder van je kind(eren) maar ook kind van jouw ouders. Vaak spiegelen je eigen kinderen met hun gedrag of gevoelens pijnplekken die jij zelf bewust of onbewust hebt opgelopen toen jij kind was. En hetzelfde geldt natuurlijk ook weer voor jouw ouders.

Vanuit deze systemische visie is de werkvorm familieopstellingen ontstaan, ontwikkeld door Bert Hellinger. Systemisch werk gaat er vanuit dat gebeurtenissen uit het verleden nog steeds hun effect kunnen hebben in het heden. Dit is het geval wanneer deze gebeurtenissen niet zijn verwerkt door de degenen in wiens leven ze plaatsvonden. Dat wat niet verwerkt wordt, blijft onbewust aanwezig en speelt daarmee -ook onbewust- door in overtuigingen, emoties en gedrag van betrokkenen. Die op hun beurt weer invloed hebben op de kinderen die daarna worden opgevoed. Dit wordt dan zichtbaar in uitgesproken gedrag of emoties bij het kind.

Een opstelling is een manier om deze onbewuste patronen en dynamieken in een gezins- of familiesysteem zichtbaar te maken. Het maakt duidelijk op welke plek je kind of jijzelf staat in jouw gezin, waarmee ook duidelijk wordt of deze plek wel klopt. De dynamiek in de opstelling maakt vervolgens duidelijk welke rol jouw kind neemt, of jijzelf, en of die rol daar wel thuishoort en welke verantwoordelijkheden er worden gedragen en door wie. Als verantwoordelijkheden bij de verkeerde persoon liggen (bijvoorbeeld bij het kind), dan kunnen die worden teruggegeven aan de ‘eigenaar’.

Het mooie van een opstelling is dat de informatie die vrij komt neutraal is. Er is geen kwestie van schuld; niemand heeft iets ‘fout’ gedaan. Het is niets meer of minder dan een manier om inzicht te krijgen in de onbewuste patronen, waarna de ordening kan worden hersteld zodat de onderlinge dynamiek weer ‘gezond’ kan worden. Zo kan iedereen weer in zijn kracht komen.

INDIVIDUEEL/VOLWASSENEN
Het bovenstaande geldt natuurlijk niet uitsluitend voor gezinssituaties.
Iedereen kan weerstanden in zichzelf of in zijn leven tegenkomen die een belemmering vormen in het zetten van een volgende stap, of in het nemen van beslissingen. Of bijvoorbeeld in relationeel opzicht of met betrekking tot werk steeds moeilijkheden ervaren. Als hierin een terugkerend patroon zichtbaar wordt waar je je vinger maar niet achter krijgt, dan kan het enorm behulpzaam zijn om een opstelling te doen. Hiermee kunnen de onbewuste dynamieken in jouw leven zichtbaar worden en een plek krijgen en komt de weg vrij om verder te gaan of je vrijer te voelen.

WERKVORMEN
Opstellingen vinden traditioneel plaats in groepsverband, waarbij mensen uit die groep de rol van de verschillende gezinsleden op zich nemen en in de ruimte worden geplaatst. Als alle gezinsleden middels een ‘representant’ een plek hebben gekregen, is er een soort ‘tableaux vivant’ ontstaan waarmee vervolgens gewerkt kan worden. Binnen mijn praktijk werk ik uiteraard individueel. Daarbij leggen we in plaats van een representant een matje op de vloer om die plek te vertegenwoordigen. Als begeleider neem ik dan afwisselend op die plekken zelf de rol van representant op mij.

Naast een opstelling in de ruimte, werk ik ook met tafelopstellingen. Hierbij gebruik ik poppetjes en diverse andere materialen om mensen en plekken te vertegenwoordigen, eea afhankelijk van de vraagstelling en de vraagsteller. Deze vorm kan ook makkelijker tijdens een coachingsgesprek worden toegepast, bijvoorbeeld om een bepaald aspect uit te lichten.

Een opstelling naar aanleiding van een vraag over gedrag of problematiek bij een kind, vindt altijd plaats met de ouders. Het kind is daarbij in principe aanwezig, maar hoeft zelf niets te doen. De ouders doen dan het werk (en ik, natuurlijk 😉).

Wees welkom!

Suzanne van HaaftenFamilieopstellingen